De kunstvorm
Wat is taiko? De drums van Japan uitgelegd
Taiko uitgelegd voor bezoekers: wat het woord betekent, hoe oud de drums zijn, de belangrijkste soorten, hoe ze worden gemaakt en hoe drummen op het podium vorm kreeg.
Boek de taikoshow ↗Kort antwoord
Taiko zijn Japanse trommels. In Japan betekent het woord elke trommel, terwijl het elders meestal verwijst naar wadaiko, de Japanse trommels, en kumi-daiko, ensemblespel op een set trommels. Bewijs van taiko in Japan gaat terug tot de 6e eeuw. Ze dienden festivals, rituelen, theater en oorlog, en de moderne podiumstijl is veel jonger en ontwikkelde zich vanaf de jaren vijftig.
Eén woord, twee betekenissen
In het Japans betekent taiko elk soort trommel. Buiten Japan verwijst het woord meestal naar wadaiko, wat Japanse trommels betekent, en naar kumi-daiko, wat een set trommels betekent die als ensemble worden bespeeld. Die tweede betekenis is wat de meeste bezoekers voor zich zien: spelers in bijpassende kleding, trommels van verschillende groottes en een sterk visueel ritme. De trommels zelf worden langzaam gemaakt, en het voorbereiden van het lichaam en het vel kan afhankelijk van de methode van de maker meerdere jaren duren.
Een heel oud instrument
Archeologisch bewijs toont aan dat taiko in Japan al in de 6e eeuw na Christus bestond. Een kleien haniwa-figuur gevonden in de prefectuur Gunma, getiteld Man Beating the Taiko, wordt beschouwd als het oudste bewijs van taiko-spel. De Nihon Shoki, een klassieke geschiedenis van Japan, vertelt een mythe over de godin Ame-no-Uzume die danst op een omgekeerd sakevat om de zonnegodin Amaterasu uit een grot te lokken, en historici interpreteren haar gestamp als het mythische begin van taikomuziek.
Trommels voor oorlog, podium en schrijn
Taiko heeft vele rollen vervuld. In het feodale Japan motiveerden ze troepen, gaven ze bevelen door en bepaalden ze het marstempo. Ze begeleiden noh- en kabukitheater, waar ze sfeer en ritme bepalen. Ze klinken in gagaku, de hofmuziektraditie, en in kagura, de shintoïstische muziek en dans die tijdens lokale festivals wordt opgevoerd. In boeddhistische tradities leveren ze het ritme voor de Bon-festivaldansen, gespeeld op met rood-wit doek gedrapeerde torens terwijl dansers eronder rondcirkelen.
De drums die u zult zien
Drie families dekken het grootste deel van wat u op het podium zult zien. Nagadō-daiko zijn tonvormig en gesneden of opgebouwd uit duigen; hun veldiameter wordt traditioneel gemeten in shaku, een eenheid van ongeveer 30 centimeter, en varieert van 1 tot 6 shaku. Shime-daiko zijn kleine, stemhare trommels met touw- of boutspanning. De ō-daiko is de grootste trommel in een ensemble, en sommige zijn zo groot dat ze blijven in de tempel of het heiligdom waar ze thuishoren. Elke trommel heeft een taak: sommige dragen de maat, andere veranderen het tempo.
Hoe een trommel wordt gemaakt
Historisch werden grote trommels gesneden uit de stam van een Japanse zelkova die jarenlang had gedroogd, en keyaki is nog steeds het favoriete hout. De vellen komen meestal van runderen, dikker voor grotere trommels, en worden strak over het lichaam gespannen met spanschroeven of touw. Pinnen, byō genaamd, houden het vel op zijn plaats, en een middelgrote trommel heeft er ongeveer 300 nodig aan elke kant. Kleinere trommels hebben dunnere vellen en soms een stukje hertenleer in het midden, waar de meeste slagen landen.
Houding, stokken en kreten
De stokken heten bachi en zijn er in verschillende houtsoorten en maten. Spelers nemen een brede, lage houding aan, met de heupen naar de trommel gericht; de posture en beweging heten kata. Stemkreten, kakegoe en kiai, geven tempowisselingen aan of moedigen andere spelers aan. Stilte is net zo belangrijk: het Japanse idee van ma, de ruimte tussen slagen, vormt een ritmische frase evenzeer als de slagen zelf. Veel groepen dragen happi-jassen en hachimaki-hoofdbanden, en velen oefenen voor spiegels om hun vorm te verfijnen.
Van festival naar podium
Kumi-daiko werd ontwikkeld door Daihachi Oguchi in 1951, een jazzgeschoolde musicus die een oud stuk taikomuziek omvormde tot een partituur voor meerdere spelers op trommels van verschillende formaten. Andere groepen volgden, waaronder Ondekoza en Kodo. Kodo debuteerde op een festival in Berlijn in 1981 en toert sindsdien de wereld rond. Tegenwoordig treden ensembles op in Japan en in de Verenigde Staten, Australië, Canada, Europa, Taiwan en Brazilië, waardoor een moderne show als UTAGE kan voortbouwen op een podiumtaal die al wereldwijd bekend is.
Veelgestelde vragen
Wordt taiko alleen in Japan gespeeld?
Nee. Kumi-daiko-groepen zijn actief in de Verenigde Staten, Australië, Canada, Europa, Taiwan en Brazilië, en in heel Japan.
Hoe heten de stokken?
Taikostokken heten bachi. Ze worden gemaakt in verschillende maten en houtsoorten, zoals witte eik, bamboe en Japanse magnolia.
Waarom roepen spelers?
De kreten, kakegoe en kiai, moedigen andere spelers aan of geven een teken voor een verandering in tempo of dynamiek tijdens een stuk.
Bronnen